تقدیم به همه کودکان اوتیسم

۲۹ شهریور ۱۳۹۵ | ۱۶:۳۱ کد خبر : ۴۹۴۲ اطلاعیه ها
تعداد بازدید:۳۸۰
تقدیم به همه کودکان اوتیسم به امید آنکه کمک کوچکی باشد در راه بهبود
بسمه تعالی

به همت دانشجوی دانشگاه تبریز در دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی پایاننامه ای با عنوان "تعیین اثربخشی آموزش ایروبیک بر برخی از مهارت‌های حرکتی و رفتارهای کلیشه‌ای کودکان اوتیستیک"دفاع شد.
استاد راهنما: خانم دکتر اسکندنژاد
استاد مشاور: خانم دکتر مهدیزاده
استاد داور: خانم دکتر خانجانی
مدیر گروه رفتار حرکتی: خانم دکتر یزدانی
دانشجو: خانم پورخورشیدی

 

اوتیسم اختلالات جدید نوروبیولوژیکی هستند که در سه سال اول زندگی اتفاق می افتند و تا اواخر دوران زندگی ادامه می‌یابند (انجمن روانپزشکی آمریکایی 2000). کودکانی که با اختلال اوتیسم روبه رو هستند ممکن است در تمام زمینه‌های عملکردی دچار مشکل باشند، ولی اغلب دچار اختلالات ارتباطی اعم از اجتماعی، رفتاری و پردازشهای حسی هستند. علاوه بر این، بسیاری از این بیماران ممکن است رفتارهایی تکراری مانند: زدن یا تکان دادن را از خود نشان دهند که برخی معتقدند پاسخی به افزایش و یا کاهش ورودی‌های حسی است. اختلالات اوتیستیک در گروه‌های مختلف خفیف، که اصطلاحاً به آن" اوتیسم با عملکرد بالا" می گویند و شدید که اصطلاحاً "اوتیسم با عملکرد پایین" می گویند جای می‌گیرند.

علیرغم تأثیرات مفید ایجاد شده در نتیجه تحقیق ورزش و فعالیت فیزیکی بر روی کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم، تا کنون به اندازه کافی به این موضوع توجه نگردیده است.

حرکات ریتمیک به دلیل برخورداری از دو ویژگی حرکت و ریتم از اهمیت ویژهای برخوردارند. حرکت‌های ریتمیک، ترجمان احساسات درونی کودک است. احساساتی که نمی‌توان آن را بیان کرد و تنها بوسیله انجام حرکات ایروبیک قابل وصف‌اند.

شرکت کنندگان در پژوهش حاضر 20 کودک مبتلا به اختلال اوتیسم می‌باشند که با مراجعه به مراکز اوتیسم شهرستان تبریز از بین نمونه‌های در دسترس انتخاب شدند. این کودکان با خانواده ی خود زندگی می‌کنند و در مؤسسه ای مخصوص کودکان اوتیسم تحت آموزش هستند. هیچکدام از این کودکان سابقه شرکت در فعالیتهای حرکتی از جمله تکنیک‌های ایروبیک را ندارند. این کودکان قبلاً با توجه به نظر یک روانپزشک کودکان به همراه یک تیم پزشکی و بر اساس ملاکهای تشخیصی آخرین نسخه راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی (انجمن روانپزشکی آمریکا،2000) و بر اساس مقیاس رتبه بندی اوتیسم کارز مبتلا به اختلال اوتیسم تشخیص داده شده اند.

شایان ذکر است که قبل از شروع طرح، رضایت نامه شرکت کودکان در طرح پژوهشی توسط والدینشان تکمیل شد.

تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر استراتژی و روش تحقیق در زمره تحقیقات نیمه تجربی قرار دارد که بصورت پیش آزمون - پس آزمون است.

متغیرهای تحقیق : متغیر مستقل عبارت است از فعالیت ورزشی ایروبیک

متغیر وابسته عبارت است از : رفتارهای کلیشه‌ای ،هماهنگی ،چابکی،عکس‌العمل ،سازگاری اجتماعی ونگرانی والدین کودکان اوتیستیک.

برای جمع آوری اطلاعات از ابزارهای زیر استفاده شده است:

آزمون کارز

هدف استفاده از آزمون کارز سنجش حرکات کلیشهای کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم است.

1. تست پرتاب توپ به سمت دیوار با دست جهت آزمون هماهنگی

این آزمون برای تعیین عملکرد حرکتی (هماهنگی) بکار می‌رود.

2. آزمون دوی 9×4 متر جهت اندازه گیری چابکی

این آزمون برای تعیین عملکرد حرکتی (چابکی) بکار می‌رود.

3.  آزمون عکس العمل

این آزمون برای تعیین عملکرد حرکتی (عکس العمل) بکار می‌رود.

4. آزمون پنسلوانیا جهت ستجش نگرانی والدین استفاده شده است

5. آزمون وایلند جهت سنجش سازگاری اجتماعی

پس از انتخاب افراد، آزمودنی‌ها توسط آزمون‌ها به عنوان پیش آزمون تحت ارزیابی قرار گرفتند. پس از ارزیابی پیش آزمون، آزمودنی‌های گروه تجربی به مدت 8 هفته، هر هفته سه جلسه و هر جلسه 45 دقیقه در کلاس‌های آموزشی ایروبیک شرکت کردند. در این مدت آزمودنی‌های گروه کنترل نیز، فعالیت‌های عادی مدرسه را انجام دادند و فعالیت منظم و مؤثر ورزشی دیگری نداشتند. پس از اتمام دوره تمرینی از تمامی آزمودنی‌ها پس آزمون بعمل آمد.

نتایج نشان داد:

1.       آموزش ایروبیک بر رفتارهای کلیشه‌ای کودکان اوتیستیک تأثیر معناداری دارد.

با توجه به نظریه انگیزش بهینه، برای هر ارگانیسمی، سطح بهینه‌ای از انگیزش وجود دارد بنابراین می‌توان این یافته را این چنین تفسیر کرد که رفتارهای کلیشه‌ای با اعمال عملکرد جبرانی، انگیزش را در موقعیت‌های با انگیزش کمتر از بهینه افزایش و در موقعیت‌های با انگیزش بیش از حد، کاهش می‌دهد. هماهنگ با این نظریه می‌توان فرض کرد ورزش ایروبیک در آن با تسهیل در عملکرد تعدیل انگیزش تا سطح بهینه، بر کاهش رفتارهای کلیشه‌ای مؤثر است (لانگ و همکاران، 2010).

2.       آموزش ایروبیک بر هماهنگی کودکان اوتیستیک تأثیر معناداری دارد.

تمرینات بدنی، باعث توزیع نیرو و زمان بندی بین حرکات و یادگیری بهتر و در نتیجه ایجاد و پالایش برنامه‌های حرکتی مربوطه می‌شود. همچنین افزایش هماهنگی را می‌توان به علت تکیه بر اطلاعات حس حرکتی گیرنده‌های عمقی نسبت داد. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که تمرینات ریتمیک باعث تسهیل در انتقال پیام یکی از حس‌های حسی پیکری به مراکز بالاتر عصبی افزایش هماهنگی می‌گردد (قاسمی، 1391).

3.       آموزش ایروبیک بر چابکی کودکان اوتیستیک تأثیر معناداری دارد.

هرچه حرکت فرد بیشتر باشد فرصت همتایی ادراکی – حرکتی و رشد یک پاسخ سریع و چابکی به موقعیت مختلف حرکتی بیشتر می‌شود. فعالیت بدنی اصلی‌ترین عامل رشد بیشتر مهارت‌های حرکتی می‌باشد که در قالب آن افراد با درک واقعیت‌ها و کنترل مهارت‌ها و با شناخت محیط به تعادل دست می‌یابند. فعالیت‌های بدنی ضمت تحریک قشر حسی - حرکتی ارتباط‌های بسیاری بین منطقه لیمبیک و بخش‌های بینایی و گفتاری و شنوایی برقرار می‌کند و تکرار و تداوم چنین برانگیختگی‌هایی با ایجاد یادگیری‌های جدید، اثرگذاری متقابل مغز و دستگاه عصبی، کمیت و کیفیت پاسخ دهی رفتاری و بهبود بخشی مغز و دستگاه عصبی و در نتیجه بهبود مهارت‌های حرکتی را میسر می‌سازد (پاینر،2010)

4.       آموزش ایروبیک بر عکس‌العمل کودکان اوتیستیک تأثیر معناداری دارد.

به گفته پیاژه توجه انتخابی به برخی از محرک‌ها یا بازماندن از پاسخ دادن به موقع به برخی از آنها اغلب به ظرفیت ناکافی مسیر یا ناتوانی کودکان دارای اختلال روانی، در پرداختن هم زمان به همه راهنمایی‌های حسی برمی گردد که در اثر تمرین مهارت‌های حرکتی، ازدیاد شاخه‌های عصبی، و تشکیل سیناپس‌های جدید به دنبال استفاده مکرر از مسیرهای عصبی قابلیت عکس العمل انتخابی افزایش می‌یابد. درواقع تحریک حسی طولانی مدت باعث افزایش سیناپس‌های مغزی می‌شود و در نهایت به ادراک حسی در سطح بالا می‌انجامد که خود موجب کاهش زمان واکنش در کودکان می‌شود (شم وی و همکاران، 2001).

5.       آموزش ایروبیک بر سازگاری اجتماعی کودکان اوتیستیک تأثیر معناداری ندارد.

تمرینات ایروبیک با ایجاد محیط شاد و پویا برای کودکان امکان برقراری رابطه با محیط را برای این افراد فراهم می‌سازد و اجرای حرکت و شرکت در این فعالیت بدنی گروهی باعث تقویت قدرت تقلید در این کودکان می‌شود که این مهم به سازگاری اجتماعی آن‌ها بسیار کمک می‌کند (پن، 2011)، بنابراین احتمال مطابقت نداشتن نتایج پژوهش حاضر با تحقیقات انجام شده قبلی ممکن است به شرایط ویژه آزمودنی‌ها و مدت جلسات تمرین مرتبط باشد.

 

6.       آموزش ایروبیک بر نگرانی والدین کودکان اوتیستیک تأثیر معناداری ندارد.

رویکردهای آموزشی هنری، ورزشی، علمی باعث ارتقای خودآگاهی مادران و کمک به آنها در شناخت نقاط قوت و ضعف و ایجاد تغییر در نگرش و باورهایشان می‌گردد. به نظر می‌رسد که والدین با مشاهده اینکه کودکانشان با شرکت در کلاس‌های آموزشی مثلاً ورزش از سوی متخصصان و مربیان مورد حمایت قرار می‌گیرند می‌توانند به طور موفقیت آمیزی با استرس‌ها و مشکلات خود کنار آیند. بنابراین احتمال مطابقت نداشتن نتایج پژوهش حاضر با تحقیقات انجام شده قبلی ممکن است به شرایط ویژه آزمودنی‌ها، شرایط دید والدین و محیط آموزشی مرتبط باشد.

با توجه به نتایج فوق می‌توان نتیجه گرفت که توانمند ساختن کودکان اوتیسمی در تمامی زمینه‌های رفتاری و حرکتی از طریق فعالیت ورزشی ساده و پرجنب و جوش مانند ایروبیک امکان پذیر است و می‌توان زندگی این کودکان را تا حد بسیار زیادی تحت تأثیر قرار دهد و باعث بهبود کیفیت زندگی آینده آن‌ها شد.

پیشنهادهای برگرفته از یافته‌های تحقیق

1.با توجه به بهبود رفتارهای کلیشه‌ای کودکان اوتیستیک در گروه‌های تمرینی پیشنهاد می‌شود که برنامه تمرینی ریتمیک در برنامه‌های آموزشی این کودکان به منظور بهبود رفتاره افزوده شود.

2. با توجه به بهبودی عملکرد عکس العمل پیشنهاد می‌شود برای کسب سریع‌تر زمان واکنش از تمرینات ریتمیک استفاده شود.

3. تمرینات ریتمیک باعث توزیع نیرو و زمان بندی بین حرکات و پالایش برنامه‌های حرکتی می‌شود. بنابراین پیشنهاد می‌شود برای بهبود عملکرد چابکی و هماهنگی از برنامه‌های ایروبیک استفاده شود.

4. با توجه به اینکه سازگاری اجتماعی و نگرانی والدین در پژوهش حاضر بهبود نیافته است بنابراین پیشنهاد می‌شود از مدت زمان بیشتری برای تمرینات بدنی و محیط شاداب‌تری استفاده شود.

پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده

1.     از آنجا که هدف از انجام اینگونه تحقیقات جنبه کاربردی آنها در کلینیک‌های توانبخشی می‌باشد لذا باید این موضوع بررسی شود که آیا با تعداد جلسات کمتر نیز کودک نتیجه درمانی لازم را دریافت می‌کند و یا بالعکس با افزایش تعداد جلسات درمانی حتی نتایج بیشتر و بهتری هم حاصل می‌شود.

2.     به خاطر محدودیت در انتخاب آزمودنی و هزینه بالای چنین تحقیقاتی امکان اینکه پژوهش حاضر با گروه بیشتری انجام شود میسر نبود. لذا می‌توان این تحقیق را به صورت گسترده‌تری روی تعداد بیشتری از کودکان انجام داد.


۲ رای

نظر شما :